Schildwachtklierprocedure (sentinel node)

Wat is een schildwachtklier?
Een schildwachtklier is een lymfeklier. Het weefsel in het lichaam bevat vocht (lymfe). Het afvoeren van lymfe gebeurt via de lymfevaten en komt in eerste instantie in de eerste lymfeklier terecht: de schildwachtklier. Een lymfeklier zuivert het lymfe. Cellen, die via het lymfevocht naar de okselklieren worden getransporteerd, komen altijd eerst in de schildwachtklier terecht, voordat ze zich naar de overige okselklieren verplaatsen. Dit werkt ook zo voor kwaadaardige cellen.

Het doel van een schildwachtklierprocedure bij een tumor in de borst
In en rond de borst is veel lymfe en er zijn veel lymfeklieren aanwezig. Bij een schildwachtklier procedure wordt de lymfeklier opgespoord, die direct de lymfe-afvloed ontvangt van het gebied in de borst waar zich de tumor bevindt. Zo hoeft de chirurg alleen deze lymfeklier te verwijderen voor verder onderzoek. De andere lymfeklieren kunnen in eerste instantie blijven zitten.

De schildwachtklier wordt onderzocht op tumorcellen. Als er geen tumorcellen worden gevonden in de schildwachtklier, hoeven de overige lymfeklieren niet verwijderd te worden. De uitslag van dit microscopische onderzoek is na ongeveer tien dagen bekend. Er bestaat een kleine kans dat de schildwachtklier helaas niet opgespoord kan worden. In dat geval zullen de okselklieren worden verwijderd.

De injectie
De weg via de lymfe wordt zichtbaar gemaakt door radioactieve stof. De stof wordt met een injectie in de buurt van de tumor ingebracht. Die injectievloeistof wordt opgeruimd door het lymfesysteem en verzamelt zich in de schildwachtklier. Door de speciale samenstelling van de toegediende stof zal de vloeistof daar langere tijd blijven. Er worden één of twee injecties gegeven in de borst.

Waarom opsporen met een radioactieve stof?
Het is erg moeilijk om een specifiek traject van het lymfesysteem in beeld te brengen met andere technieken dan radioactiviteit. Onderzoeken naar het functioneren van organen worden meestal met radioactiviteit uitgevoerd. Met deze onderzoeken kan het transport van een bepaalde stof worden gevolgd. Bij een schildwachtklierprocedure is het juist van belang om die éne klier zichtbaar te krijgen en de rest van de klieren niet. Doordat de gebruikte radioactieve stof een tijd blijft ‘hangen’ in de lymfeklier, zullen de andere lymfeklieren, die later in het vervoerstraject liggen, niet radioactief worden. De gebruikte dosis is heel laag, maar voldoende om ook de volgende dag nog te kunnen meten tijdens de operatie.

Het afbeelden van de schildwachtklier
Twee tot vier uur na injectie maken we een afbeelding. De toegediende stof is dan voor een groot deel door de lymfevaten afgevoerd naar de lymfeklier(en). Liggend op uw rug wordt u onder de camera geschoven, waarbij de camera zo dichtbij mogelijk (nét tegen het lichaam) wordt geplaatst. Dit is om zo duidelijk mogelijke opnames te maken. Uw arm moet in de positie liggen zoals tijdens de operatie: in een hoek van 90 graden omhoog. Daarna volgt nog een opname waarbij u op uw zijde ligt. Het maken van de opnames duurt ongeveer 10 minuten.

De chirurgische probe
De opnames met de camera worden gemaakt om de schildwachtklier op te sporen. Het is dan duidelijk of er een schildwachtklier is. Wáár de chirurg de snede moet maken is moeilijk te bepalen met deze opnames. Daarom wordt ook met een probe in het okselgebied gezocht. Dit is een soort (Geiger)teller die de uitgezonden gammastraling van de schildwachtklier omzet naar geluid. Daar waar het geluid het hoogst is, bevindt zich de schildwachtklier. Op precies dat punt in de oksel wordt een kruis of stip getekend. Dit mag u niet wegpoetsen, maar douchen en voorzichtig droogdeppen kan uiteraard wel.

Als er een schildwachtklier zichtbaar of meetbaar is, dan zegt dat niets over de aanwezigheid van tumorcellen. Dat kan alleen via pathologisch onderzoek (via een microscoop) worden aangetoond.

Blauwkleuring van alle lymfeklieren
Vlak voor de operatie wordt een blauwe stof (patent Blauw) in de borst gespoten. Deze blauwe stof wordt door de lymfevaten vervoerd naar de lymfeklieren. Hierdoor worden alle lymfevaten en lymfeklieren in de borst en oksel zichtbaar.
De schildwachtklier is die klier die blauw is én gammastraling afgeeft. Zo kan de chirurg zien (blauw) en meten (gammastraling) welke de schildwachtklier is.

Tijdens de operatie wordt dezelfde probe gebruikt als bij het maken van de huidmarkering. Door de blauwe stof zult u na de operatie een paar dagen blauwe urine hebben. De plaats waar de blauwe stof is ingespoten kan een paar dagen tot een paar maanden na de operatie nog steeds blauwachtig zijn.

Vragen
Als u nog vragen heeft of als er vragen onbeantwoord zijn gebleven, neemt u dan contact op met uw mammacareverpleegkundige.